Kemble's Cascade

 

ภาพเขียนจากความทรงจำ ของจริงสวยกว่ามาก
ภาพนี้ไม่ได้ครึ่งของที่เคยดู

คลิกภาพเพื่อขยาย

ขอแนะนำออบเจคสำหรับไบนอคหรือกล้องสองตาโดยเฉพาะอีกตัว Kembel’s Cascade อยู่ในกลุ่มดาวยีราฟ ช่วงนี้ดูได้ตั้งแต่หัวค่ำ แต่อย่าให้มีพระจันทร์นะไม่งั้นโดนแสงจันทร์กลบหมด

Kemble’s Cascade เป็นออบเจคประเภทที่เรียกว่าดาวเรียงหรือ Asterism คือดาวแต่ละดวงไม่มีความเกี่ยวพันเลย เพียงแค่บังเอิญมาเรียงกันเป็นรูปร่างต่างๆเมื่อมองจากโลก

ผมเคยดูครั้งแรกเมื่อนานมาแล้วที่วัดมกุฎคีรีวัน คืนนั้นฟ้าใสและมืดดีมากและไม่มีแสงไฟกวนจากเมืองเลย ตอนนั้นยังไม่รู้วิธีหาตำแหน่ง ใช้เวลานานทีเดียวกว่าจะหาเจอ แต่ก็คุ้มค่ามาก

Kemble’s Cascade ในกล้องสองตา 7x42 เป็นกลุ่มของดาวจางๆราวสิบถึงยีสิบดวงเรียงตัวเป็นแถว
ทำให้ดูเหมือนเป็น “สายธารแห่งแสง” ไหลลงไปที่ NGC1502 อย่างไรอย่างนั้น

ภาพแบบที่บรรยายจะไม่เห็นจากกล้องดูดาวหรือจากภาพถ่ายครับ เพราะมุมแคบไปต้องดูจากกล้องสองตาในที่ๆไม่มีไฟกวนจากเมือง ผมเคยดูอีกหลายครั้งทั้งที่หมูสีและบ้านหมี่ก็ไม่ประทับใจเท่าที่วัดมงกุฎครั้งนั้น เพราะท้องฟ้าสว่าง มีไฟกวนจากเมืองมากไป

ถึงจะอยู่ในกลุ่มดาวยีราฟหรือ Camelomaradis แต่วิธีการระบุตำแหน่งให้ง่ายที่สุดคือใช้บริการจากแคสซิโอเปีย ให้ลากเส้นจาก “เบต้า” เลย “แอพซิลอน แคซิโอปิอี” ไปอีกเท่าตัวก็จะพบกับอัญมณีที่สวยที่สุดตัวหนึ่งบนฟ้า “Kemble’s Cascade” ครับ

ขอให้ทุกท่านมีความสุขครับ

Messier 38 : Star Fish Cluster

"สารถี" หรือ "ออริก้า" หนึ่งในกลุ่มดาวหน้าหนาวที่อยู่ทางทิศเหนือของนายพราน สว่างหาตำแหน่งไม่ยากเป็นดาวเรียงรูปห้าเหลี่ยม มองเห็นง่ายจากชานเมืองอย่างบางพลี ดาวที่สว่างที่สุดชื่อ "คาเพลล่า" ดาวสีเหลืองสว่างอันดับหกบนท้องฟ้าและเป็นหนึ่งในหกของวงกลมฤดูหนาวด้วย

ด้วยตาเปล่าหากฟ้ามืดและใสพอจะเห็นว่าในห้าเหลี่ยมออริก้าเต็มไปด้วยแสงฟุ้งหลายจุด หากมีกล้องสองตาอยู่ในมือก็ยิ่งทำให้สำรวจได้เพลินเพลิน แม้จะไม่รู้ว่าสิ่งที่เห็นคืออะไร

แมสซายเออร์ 38 เป็นหนึ่งในสามกระจุกดาว "Big Three" ในสารถี ตำแหน่งอยู่กึ่งกลางระหว่างดาวอิโอต้าออริเกหรืออัลคับ (ι Aurigae -Al Kab) กับดาวเธต้าออริเก (θ Aurigae)

เอ็ม 38 เป็นกระจุกดาวที่เรามักดูผ่านด้วยความรวดเร็วเพราะยังมีอีกหลายตัวที่ต้องดูแถวนี้ แต่หากได้ใช้เวลาให้มากขึ้น หากได้ดูอน่างละเอียดละออและตั้งใจ จะพบว่าเป็นกระจุกดาวที่น่าสนใจ มีรูปร่างที่โดดเด่นตัวนึง 

กระจุกดาวเอ็ม 38 สว่างจนเห็นเป็นฝ้าๆด้วยตาเปล่าในที่มืดสนิท ถ้าดูด้วยกล้องสองตาจะเห็นว่าเป็นฝ้ากลมที่มีเม็ดดาวละเอียดอยู่ด้านใน

แต่จะสวยที่สุดเมื่อดูจากกล้องดูดาวขนาดเล็กที่กำลังขยายต่ำถึงกลาง ดาวราว 30-50 ดวงเรียงตัวเป็นแฉกคล้ายปลาดาวหรือเครื่องหมายกากะบาท เมื่อมองเหลือบจะมองเห็นดาวมากขึ้นไปอีก การพิ่มกำลังขยายก็ช่วยให้เรามองเห็นได้ง่ายขึ้น

ทางทิศใต้ของเอ็ม 38 ราวครึ่งองศามีกระจุกดาวเปิดอีกตัว NGC1907 มองเห็นเป็นฝ้าฟุ้งกลมเป็นของแถมครับ ลองมองหาดูนะ

คลิกภาพเพื่อขยาย

ข้อมูลพื้นฐาน 
Name: Messier38 / NGC1912 / Star Fish Cluster 
Type: Open Cluster 
Visual Magnitude: 6.4 
Dimension: 20 arcmin 
Constellation: Auriga 
Distance: 4600 ly 


Coordinates: 
RA: 05h 29m 56.42s 
Dec. +35° 50' 47.8” 

Messier 71

 

ภาพสเก็ทช์ M71 จากภูสวนทรายผ่านกล้องเดูดาวแบบผสม 8.25"

ภาพสเก็ทช์ M71 จากบางพลี จากกล้องดูดาว 4"

กระจุกดาวทรงกลมในกลุ่มดาวลูกศรหรือ “ซิจิตต้า” หาง่ายเพราะอยู่ครึ่งทางระหว่าง ”เดลต้าซิจิตติ” กับ “แกมม่าซาจิตติ” พอดี

หนังสือหลายเล่มบอกว่าไม่ยากนัก มองเห็นง่าย แม้แต่กับกล้องสองตาดีๆสักหน่อย ผมเองเคยเห็นที่บางพลีจากกล้องดูดาว 4” เมื่อปี 2008 เป็นแสงฟุ้งที่จางมาก แต่ก็พอรับได้เพราะเป็นชานเมือง กทม น่าแปลกที่เมื่อต้นเดือนพฤศจิกายนที่ผ่านมา กลับกลายว่าไม่เห็นอะไรเลยแม้ว่าจะดูจากกล้องดูดาวขนาด 8.25” ก็ตาม

แต่อย่างไรก็ตามมีโอกาสอีกครั้งกับท้องฟ้าระดับแมกนิจูด 6 อย่างภูสวนทราย เอ็ม 71 ในกล้องดูดาว 4” ที่กำลังขยายราว 40 เท่าก็เริ่มมองเห็นดาวในแสงฟุ้งที่เห็นได้ไม่ยาก

ภาพที่เห็นจากมิวล่อน 8.25” ที่กำลังขยาย 135 เท่าแสงฟุ้งเป็นรูปทรงรี มองเห็นดาวอยู่ภาพยในราว 10-20 ดวงที่สว่างแตกต่างกัน ทางด้านทิศเหนือมีดาวเรียงเป็นแถวยาว

เอ็ม 71 ไม่มีใจกลางที่สว่างเหมือนกระจุกดาวทรงกลมตัวอื่นที่เคยดู ทำให้เชื่อกันว่าเป็นกระจุกดาวเปิดที่มีดาวอยู่หนาแน่นเหมือนเอ็ม 11 เพิ่งจะได้รับการพิสูจน์ทราบว่าเป็นกระจุกดาวทรงกลมเมื่อไม่นานนี้เอง

กระจุกดาวตัวนี้พบเป็นครั้งแรกโดยนักดาราศาสตร์ชาวสวิสในปี 1746 ส่วนปิแอร์ เมอร์แชนท์ผู้ช่วยของแมสซายเออร์พบในปี 1780 วิลเลี่ยม เฮอร์เชลล์พบว่าเป็นกระจุกดาวไม่ใช่เนบิวล่าในปี 1783

เหตุที่ทำให้ไม่มีใจกลางที่สว่างเหมือนกระจุกดาวทรงกลมตัวอื่นอาจเป็นเพราะอยู่ใกล้เราก็เป็นไปได้ เรียกว่าเป็น Globula Cluster อีกตัวที่มีธรรมชาติน่าสนใจแม้จะจางสักหน่อยก็ตาม

คลิกภาพเพื่อขยาย

ข้อมูลเบื้องต้น 

กลุ่มดาว: Sagitta 
Catalog No.: Messier 71, NGC 6838 
ประเภท: Globular Cluster 
Visual Magnitude: +8.18 
dia: 3.3 arcmin 
ระยะทางจากโลก: 1300 ly 
R.A.: 19h 54m 41.38s 
Dec.: +18° 50’ 00.7”

Double Cluster

สวัสดีปีใหม่ 2021 ครับ

ผมไม่แน่ใจว่าคนที่ติดตามทั้งเพจและกลุ่มมีความสนใจเรื่องดูดาวกันระกับไหน เพราะการดูดาวเป็นกิจกรรมที่กว้างมากขึ้นกับความสนใจ ในส่วน Visual Astronomy ที่ผมทำอยู่ ปีนี้จะแนะนำออบเจคสำหรับการดูด้วยกล้องสองตาให้มากขึ้น หวังว่าจะสนใจกันนะ

กล้องสองตาหรือที่เรียกกันสั้นๆว่า “ไบนอค” เป็นสิ่งที่จำเป็นสำหรับการดูดาวตั้งแต่เริ่มต้นไปจนถึงมืออาชีพ ห้ภาพกว้าง แสกนท้องฟ้าได้เร็ว การใช้กล้องสองตาดูดาวจะทำให้เข้าใจคอนเซ็ปท์และความสนุกของการดูดาว หากสนใจจริงจังก็ค่อยหากล้องดูดาวมาภายหลัง

ดังนั้นใครที่อยากได้กล้องดูดาวตัวแรก ลองหันมามองไบนอคดู ใช้ได้กว้างขวาง ราคาไม่แพง ดูดาวได้สนุก บนท้องฟ้ามีหลายออบเจคที่ดูด้วยกล้องสองตาสวยกว่ากล้องดูดาว แถมบางทีคุณอาจจะมีไบนอคอยู่แล้วก็ได้...

Double Cluster

กระจุกดาวเปิดหรือ Open Star Cluster เป็นกลุ่มของดาวที่เพิ่งเกิดขึ้นมาใหม่ มีอายุน้อย (ในแบบของนักดาราศาสตร์นะ) เราจะเห็นชัดเจนว่าเกาะกันเป็นปมเป็นกลุ่ม หากคิดไม่ออกลองนึกถึงกระเป๋าหนังปลากระเบน มีหลายตัวที่มองเห็นด้วยตาเปล่าอย่างกระจุกดาวลูกไก่ที่น่าจะรู้จักกันดีแลัว

สำหรับ Double Cluster หรือกระจุกดาวคู่เพอร์เซอุสถ้าอยู่ไกลจากเมืองมากพอก็จะมองเห็นด้วยตาเปล่า เป็นฝ้าฟุ้งที่ชวนให้สงสัยว่าคืออะไร

ภาพจาก Stellarium คลิกภาพเพื่อขยาย

วิธีการหาตำแหน่งไม่ได้ยาก แต่เป็นสิ่งที่ต้องเรียนรู้ อันดับแรกเรามองรู้จักกลุ่มดาวแคสสิโอเปียหรือกลุ่มดาวค้างคาวเสียก่อน ดาวสว่าง 5 ดวงที่เรียงเป็นรูปตัวอักษร “M” อยู๋ทางทิศเหนือ มองหาง่ายและเป็นกลุ่มดาวสำคัญที่ช่วยนำทางไปหาดาวเหนือได้ ต้นเดือนมกราคมแบบนี้ ยังมองเห็นตั้งแต่หัวค่ำทางทิศเหนือ

เริ่มจากดูตาเปล่า มองหารูปร่างของกลุ่มดาวให้ชัดเจน ลองลากเส้นสมมติจากดาว “แกมม่า” ไปที่ “เดลต้า” แล้วลากเส้นเลยออกไปอีกสามเท่า กระจุกดาวคู่จะอยู่ตรงนั้น

หากมองไม่เห็นให้ใช้ไบนอคแทนการดูด้วยตาเปล่าโดยใช้วิธีเดียวกัน จะมองเห็น Double Cluster ได้ไม่ยากแม้อยู่ในเมือง

ภาพจำลอง Perseus Double Cluster เมื่อดูผ่านกล้องสองตา
Cr: Stellarium

ลองฝึกดูนะครับ จะได้เซนส์เรื่องของ การสังเกต แพทเทิร์นของดาว ทิศ ระยะทาง ขนาดของภาพ สำหรับการนำไปใช้ในการดูดาวด้วยกล้องดูดาวหรือแม้กระทั่งการถ่ายรูปต่อไป

ใครอยากรู้จัก Double Cluster มากขึ้นตามลิงค์ไปได้ครับ

https://tsg2018.blogspot.com/2019/12/ngc869-ngc884-perseus-double-cluster.html